Eklem Enjeksiyonları Kıkırdağı Yeniler mi? Hangi İğne, Hangi Hastaya?

“Dizime hangi iğneyi yaptırmalıyım?” sorusunun cevabı, enjeksiyonun adından önce ağrının nedenine bağlıdır. PRP, kök hücre, Ortokine, kitosan, hyaluronik asit ve hidrojel aynı içerikte değildir. Hazırlanışları, kullanım amaçları ve bilimsel dayanakları farklıdır.

Eklem enjeksiyonları bazı hastalarda ağrıyı azaltmaya ve hareketi kolaylaştırmaya yardımcı olabilir. Ancak ağrının azalması, kaybedilen kıkırdağın yeniden oluştuğunu göstermez. Tedavi seçerken bu iki beklentiyi birbirinden ayırmak gerekir.

Eklem enjeksiyonu yaptırmadan önce ne değerlendirilmeli?

Ankara’da eklem enjeksiyonu için başvuru planlıyorsanız önce tanınızın netleşmesi gerekir. Ağrının eklem kireçlenmesi, menisküs sorunu, tendon hastalığı veya başka bir nedenden kaynaklanması tedavi planını değiştirir.

Muayene ve gerekli görüntülemelerle hastalığın durumu değerlendirilir; önceki tedavileriniz ve günlük yaşamda yaşadığınız güçlükler konuşulur. Enjeksiyonun egzersiz, yük yönetimi ve diğer tedaviler içindeki yeri belirlenir.

Aşağıdaki araştırmaların önemli bir bölümü diz kireçlenmesine ilişkindir. Dizde elde edilen bir sonuç, kalça veya omuzdaki her soruna doğrudan uygulanamaz.

PRP nedir, ne amaçla kullanılır?

PRP, kişinin kanından hazırlanan trombositten zengin plazmadır. Trombositlerin içerdiği biyolojik maddelerden yararlanılması amaçlanır. Kök hücre tedavisi değildir.

Diz kireçlenmesinde ağrı ve işlev açısından yarar bildiren çalışmalar bulunur. AAOS’un 2021 kılavuzu, PRP’nin yararlı olabileceğini belirtirken önerinin kanıt gücünü sınırlı olarak değerlendirir. Hazırlama yöntemleri ve uygulama protokolleri değiştiği için her PRP uygulamasından aynı sonuç beklenemez. Kıkırdağı kesin olarak yenilediği söylenemez. [1]

Kök hücre tedavisi denilen uygulamalar aynı mı?

“Kök hücre” adı altında birbirinden farklı işlemler anlatılabilir. Kemik iliğinden veya yağ dokusundan hazırlanan hücresel ürünler ile laboratuvarda çoğaltılmış hücreler aynı değildir. Kemik iliği konsantresi de saf kök hücrelerden oluşan bir ürün olarak düşünülmemelidir.

Bu nedenle hastanın önce uygulamanın tam adını, hücre kaynağını ve nasıl hazırlandığını öğrenmesi gerekir. Ortopedik hastalıklarda klinik yarara ilişkin bulgular değişkendir; eklem içine verilen hücrelerin normal kıkırdağı yeniden oluşturduğu yönünde güçlü bir genel sonuç yoktur. “Kök hücre yapıldığında proteze gerek kalmaz” şeklinde bir garanti verilemez. [2]

Ortokine nedir, PRP’den farkı ne?

Ortokine, otolog koşullandırılmış serum yaklaşımıyla ilişkilidir. Kişiden alınan kanın özel koşullarda işlenmesiyle serum hazırlanır. Amaç, inflamasyonu düzenleyen biyolojik bileşenlerden yararlanmaktır.

PRP ile aynı işlem değildir; hazırlama yöntemi ve elde edilen ürün farklıdır. Diz kireçlenmesinde ağrı ve işlev açısından yarar bildiren kontrollü çalışmalar vardır. Ancak bu bulgular, her hastada aynı etkiyi veya kalıcı kıkırdak yenilenmesini göstermez. Bir hazırlama sisteminin sonucu, bütün serum uygulamalarına genellenmemelidir. [3]

Kitosan enjeksiyonu (Kiomedine) nedir?

Kiomedine, karboksimetil kitosan içeren, diz kireçlenmesine bağlı şikâyetleri azaltmayı amaçlayan eklem içi enjeksiyon seçeneklerinden biridir. PRP ve kök hücre uygulamalarından farklı bir içeriğe sahiptir.

Ankara’daki kliniğimizde uyguladığımız bu yöntemde hasta seçimini; muayene bulguları, kireçlenmenin evresi ve önceki tedavilere verilen yanıt üzerinden yapıyoruz. Amaç ağrıyı azaltmak ve günlük hareketleri kolaylaştırmaktır. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir; uygulama, kıkırdağın yeniden oluşacağı veya protez ameliyatına ihtiyaç kalmayacağı anlamına gelmez.

Hyaluronik asit, yani “eklem sıvısı iğnesi”, ne sağlar?

Hyaluronik asit, eklem sıvısının doğal bileşenlerinden biridir. Eklem içine uygulanan ürünlerle ağrı ve hareketle ilgili şikâyetlerin azaltılması amaçlanır. Uygulama, eksilmiş bir sıvıyı tamamlamak gibi basit bir işlem olarak düşünülmemelidir.

Her hastada belirgin yarar görülmez. AAOS’un 2021 kılavuzu, belirtili diz kireçlenmesinde hyaluronik asidin rutin kullanımını önermez. Bu nedenle uygulama düşünülüyorsa beklenen yarar, alternatifler ve maliyet hastayla birlikte değerlendirilmelidir. [1]

Diz kireçlenmesinde hidrojel enjeksiyonu: Arthrosamid® nedir?

Arthrosamid®, diz kireçlenmesine bağlı ağrıyı azaltmak ve hareketi kolaylaştırmak amacıyla eklem içine uygulanan poliakrilamid içerikli bir hidrojeldir. Halk arasında “sıvı diz protezi” olarak da aranır. Ancak bu ifade, uygulamanın protez ameliyatıyla aynı işi yaptığı anlamına gelmez.

Hidrojel uygulamasında amaç şikâyetleri hafifletmektir. Kıkırdağın yeniden oluşacağı veya ileride ameliyata ihtiyaç kalmayacağı söylenemez. Ürünün vücutta parçalanmaması da ağrı üzerindeki etkisinin ömür boyu süreceği anlamına gelmez.

Ankara’daki kliniğimizde uyguladığımız bu tedavinin uygunluğunu; muayene bulguları, dizdeki hasarın derecesi, önceki tedaviler ve hastanın günlük yaşamda yaşadığı güçlükler üzerinden değerlendiriyoruz. Uygulama öncesinde beklenen faydayı, olası yan etkileri ve diğer tedavi seçeneklerini hasta ile birlikte ele alıyoruz.

Görüşmede şu soruları sorabilirsiniz:

• Bana önerilen ürünün tam adı ve içeriği nedir?

• Benim tanımda hangi yarar bekleniyor?

• Bu beklentiyi destekleyen araştırmalar var mı?

• Kaç uygulama planlanıyor ve yanıt ne zaman değerlendirilecek?

• Yeterli fayda görmezsem sonraki seçenek ne olacak?

• Yan etkiler, işlem sonrası kısıtlamalar ve toplam maliyet neler?

Enjeksiyon ameliyatın yerini tutar mı?

Bazı hastalarda şikâyetlerin kontrolüne katkıda bulunabilir; fakat ameliyat gerektiren bütün sorunları çözmesi beklenemez. Karar, yalnızca iğneye verilen kısa süreli ağrı yanıtına göre alınmamalıdır. Tedavinin başarısı günlük işlev, hareket ve takip bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Uygulama öncesinde neleri bildirmelisiniz?

Kullandığınız ilaçları, kan sulandırıcıları, alerjilerinizi ve yakın zamanda geçirdiğiniz enfeksiyonları hekiminize anlatın. İlaçlarınızı kendi kendinize kesmeyin. Enjeksiyonlar da enfeksiyon ve reaksiyon gibi riskler taşır. İşlem sonrasında giderek artan ağrı, belirgin kızarıklık, sıcaklık artışı veya ateş gelişirse gecikmeden değerlendirilmeniz gerekir.

Ankara’da Eklem Enjeksiyonları: Değerlendirme ve Uygulama

Ankara’daki ortopedi pratiğimde PRP, kök hücre olarak adlandırılan hücresel uygulamalar, Ortokine, kitosan, hyaluronik asit ve hidrojel enjeksiyonlarını düzenli olarak uyguluyorum. Tedavi seçimini muayene bulgularına, hastalığın derecesine, önceki tedavilerden alınan yanıta ve hastanın beklentilerine göre yapıyorum.

Görüşmede önerdiğim uygulamanın içeriğini, neden tercih edildiğini, beklenen yararını ve sınırlarını açıklıyorum. Uygulama sayısı ve takip planı, kullanılan ürüne ve hastanın durumuna göre belirleniyor.

Değerlendirmeye gelirken önceki görüntülemelerinizi, kullandığınız ilaçların listesini ve daha önce yaptırdığınız enjeksiyonların bilgilerini getirmeniz yararlı olur.

Prof. Dr. Mehmet Emin Şimşek
Ortopedi ve Travmatoloji — Ankara