Kalsifik Tendinit (Omuzda Kireçlenme)

Kalsifik Tendinit Nedir?

Rotator manşet, kol kemiği başını saran dört tendondan oluşur ve kolun kaldırılmasını sağlar. Kalsifik tendinitte bu tendonların içinde, çoğunlukla supraspinatus tendonunda, diş macunu kıvamında kalsiyum birikintileri oluşur. Birikinti tendonun içinde yer kaplar, tendonun kalınlığını artırır ve omuz üstündeki dar alandan geçişini güçleştirir.

Bu tablonun eklem kireçlenmesiyle karıştırılması sıktır. Eklem kireçlenmesinde (omartroz) sorun eklem yüzeyini kaplayan kıkırdağın incelmesidir ve hareket kısıtlılığı yavaş yavaş gelişir. Kalsifik tendinitte ise eklem yüzeyi çoğunlukla sağlamdır; ağrının kaynağı tendon içindeki birikinti ve çevresindeki tepkidir.

Süreç genellikle üç dönemde tanımlanır: birikintinin oluştuğu sessiz dönem, birikintinin yerleşik kaldığı dönem ve vücudun birikintiyi emmeye başladığı çözülme dönemi. Ağrının en şiddetli olduğu evre çoğunlukla çözülme dönemidir; çünkü bu sırada tendon çevresinde belirgin bir iltihabi tepki gelişir. Sürecin uzunluğu ve şiddeti kişiden kişiye değişir.

Belirtileri

• Ani ve şiddetli ağrı: Çözülme döneminde, belirgin bir zorlanma olmaksızın saatler içinde artan, kolu hiç kullandırmayan ağrı görülebilir.
• Gece ağrısı: Ağrıyan tarafa yatamama ve uykudan uyanma sık bildirilen bir yakınmadır.
• Hareket kısıtlılığı: Ağrı nedeniyle kolu yana ve yukarı kaldıramama; hasta kolu gövdeye yapışık tutma eğilimindedir.
• Sessiz dönem: Bazı kişilerde birikinti hiçbir yakınma yapmaz ve başka bir nedenle çekilen röntgende rastlantı olarak görülür.
• Zorlanmayla artan ağrı: Baş üzeri hareketlerde ve arkaya uzanırken belirginleşen ağrı.

Ağrının şiddeti birikintinin büyüklüğüyle her zaman orantılı değildir; küçük birikintiler çok ağrılı olabilirken büyük birikintiler yakınma yapmayabilir. Tablo kişiden kişiye değişir.

Nedenler ve Risk Etkenleri

Kalsiyum birikintisinin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Yaygın kabul gören görüş, tendon dokusunun bölgesel olarak kanlanma ve zorlanma açısından değiştiği alanlarda hücrelerin biçim değiştirmesi ve bu bölgelerde kalsiyum tuzlarının çökmesidir. Tablonun basit bir yıpranma sonucu olmadığı, kendi seyri içinde çözülmeye eğilimli ayrı bir süreç olduğu düşünülmektedir.

Bildirilen ilişkili etkenler arasında şunlar sayılır:

• Orta yaş grubunda ve kadınlarda daha sık bildirilmesi.
• Şeker hastalığı ve tiroid işlev bozuklukları gibi hormonal-metabolik durumlar.
• Baş üzeri tekrarlayan çalışma gerektiren meslekler ve hareketsiz masa başı çalışma düzeni.
• Omuz çevresinde daha önce yaşanmış zorlanmalar.

Bu etkenlerin bulunması birikinti oluşacağı anlamına gelmez. Kalsifik tendinitin kandaki kalsiyum düzeyiyle doğrudan ilişkili olmadığı ve süt ürünlerinin tüketiminden kaynaklanmadığı bilinmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

Öykü ve muayene tanının temelini oluşturur. Ani başlayan, gece uykuyu bölen ve kolu kullandırmayan bir omuz ağrısı tarif edilmesi yol göstericidir. Muayenede omuz hareketleri, sıkışma testleri ve tendon gücü değerlendirilir; ağrı nedeniyle hareketin kısıtlanması donuk omuz ile karışabilir, bu nedenle ayrım dikkatle yapılır.

Röntgen bu tabloda özellikle değerlidir; birikintinin yerini, büyüklüğünü ve sınırlarının keskin mi yoksa dağınık mı olduğunu gösterir. Sınırların dağınık görülmesi çoğunlukla çözülme dönemine işaret eder. Ultrasonografi birikintiyi ve çevresindeki yastıkçık dokusunu değerlendirmede kullanılır. MR görüntüleme her hastada gerekmez; eşlik eden rotator manşet yırtığından şüphelenildiğinde istenir.

Görüntülemede birikinti saptanması tek başına girişim gerekçesi değildir; yakınması olmayan kişilerde de birikinti bulunabilir. Karar, klinik tablo ile bulgular birlikte ele alınarak hekim muayenesiyle belirlenir.

Tedavi Seçenekleri

Cerrahi dışı yaklaşımlar

Kalsifik tendinit, kendi seyri içinde çözülme eğilimi taşıyan bir tablodur; bu nedenle tedavi ağırlıklı olarak cerrahi dışı yürütülür. Ağrılı dönemde hekimin planladığı ağrı yönetimi, soğuk uygulama, ağrıyı artıran baş üzeri hareketlerin geçici olarak sınırlanması ve omuzun sertleşmesini önleyecek ölçüde hareket açıklığı çalışmaları öne çıkar. Ağrı geriledikçe rotator manşet ve kürek kemiği çevresi kaslarına yönelik güçlendirme programına geçilir.

Şikâyeti süren seçilmiş hastalarda ek uygulamalar değerlendirilebilir: tendon çevresine yapılan enjeksiyonlar, birikintinin iğne yardımıyla ve görüntüleme eşliğinde yıkanarak boşaltılması ya da vücut dışı şok dalga uygulamaları bunlar arasındadır. Hangi uygulamanın uygun olduğu birikintinin dönemi ve kıvamı ile ilişkilidir.

Cerrahi tedavi

Yeterli süreli ve düzenli cerrahi dışı tedaviye karşın ağrısı süren, günlük yaşamı ve uykusu belirgin biçimde etkilenen seçilmiş hastalarda artroskopik girişim gündeme gelebilir. Bu işlemde birikinti temizlenir; gerekiyorsa tendondaki hasar onarılır. Ameliyat sonrası hareket açıklığının korunması ve kademeli güçlendirme, sürecin belirleyici bölümüdür. Yöntem seçimi hekim muayenesiyle belirlenir ve iyileşme süresi kişiden kişiye değişir.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• Belirgin bir zorlanma olmadan saatler içinde artan, kolu kullandırmayan şiddetli omuz ağrısı.
• Gece uykudan uyandıran ve ağrıyan tarafa yatmayı engelleyen ağrı.
• Birkaç haftada gerilemeyen omuz ağrısı ve giderek artan hareket kısıtlılığı.
• Ağrı gerilediği hâlde süren güç kaybı (eşlik eden tendon yırtığını düşündürür).

Acil değerlendirme gerektiren durumlar: ateşle birlikte omuzda kızarıklık, ısı artışı ve hızla artan şişlik (eklem enfeksiyonu açısından), düşme sonrası kolu hiç kaldıramama veya belirgin şekil bozukluğu (kırık ve çıkık açısından), kolda uyuşma-karıncalanma ile elin soğuk ve soluk görünmesi (damar-sinir bulgusu açısından). Bu tablolar gecikmeden ele alınmalıdır.