İç Yan Bağ Yaralanması

İç Yan Bağ Yaralanması Nedir?

İç yan bağ, dizin iç yüzünde uzanan ve dizin yana doğru açılmasına karşı koyan geniş bir bağdır. Yüzeyel ve derin bölümleri vardır; derin bölümü iç menisküsle bağlantılıdır. Bu bağlantı, iç yan bağ yaralanmalarında menisküsün de etkilenebileceği anlamına gelir.

Yaralanma genellikle dizin dış tarafına gelen bir darbeyle dizin içe doğru zorlanması sonucu oluşur; kayak, futbol ve temaslı sporlarda sık görülür. Ayak sabitken gövdenin dönmesi de bağı zorlayabilir. Bu bağın kanlanması görece iyi olduğu için iyileşme kapasitesi diğer bazı diz bağlarına göre daha yüksektir; bu nedenle çoğu yaralanma cerrahi olmadan iyileşir.

Belirtileri ve Dereceleri

Yakınmalar yaralanmanın derecesine göre değişir:

• 1. derece: Bağ gerilmiştir ancak bütünlüğü korunur. Dizin iç tarafında hassasiyet ve hafif ağrı vardır; dizde açılma hissi yoktur.
• 2. derece: Bağda kısmi yırtık bulunur. Ağrı ve hassasiyet belirgindir; muayenede dizde bir miktar açılma saptanır.
• 3. derece: Bağ tam kopmuştur. Dizde belirgin açılma ve güvensizlik hissi görülür; ilginç biçimde ağrı bazı olgularda daha az olabilir.

Ortak belirtiler; dizin iç tarafında ağrı ve hassasiyet, şişlik, yana doğru zorlanmalarda güvensizlik hissi ve dizi tam bükmede zorlanmadır. Eklem içinde hızla gelişen belirgin şişlik, eşlik eden bir yaralanmayı düşündürebilir ve ayrıca değerlendirilir.

Nedenleri ve Risk Etkenleri

• Dış taraftan gelen darbe: Dizin dış yüzüne çarpma sonucu dizin içe doğru zorlanması.
• Temaslı sporlar: Futbol, kayak, güreş ve benzeri dallarda daha sık görülür.
• Dönme hareketleri: Ayak sabitken gövdenin dönmesi.
• Kas gücü ve denge eksikliği: Hareket kontrolünün yetersiz olması zorlanma riskini artırabilir.
• Önceki yaralanmalar: Daha önce geçirilmiş diz yaralanmaları yeniden yaralanma olasılığını etkileyebilir.

Tanı Nasıl Konulur?

Tanı büyük ölçüde öykü ve muayeneyle konulur. Yaralanmanın nasıl oluştuğu ayrıntılı sorgulanır. Muayenede dizin iç tarafındaki hassasiyetin yeri belirlenir ve dize yana doğru kuvvet uygulanarak açılma miktarı değerlendirilir; bu değerlendirme diz hem düz hem hafif bükülü konumdayken yapılır. Bu iki konumdaki bulgu, eşlik eden başka bir yaralanma olup olmadığı hakkında bilgi verir.

Röntgen kemik yapısını gösterir ve kemikten parça kopmalarını ortaya koyabilir; büyüme çağındaki çocuklarda büyüme plağı yaralanmasını ayırt etmek için özellikle önemlidir. MR görüntüleme, bağın yaralanma derecesini ve eşlik eden menisküs ya da çapraz bağ yaralanmalarını göstermek amacıyla istenebilir.

Tedavi Seçenekleri

İç yan bağ yaralanmalarının büyük bölümü cerrahi olmadan iyileşir. Yaklaşım genellikle şu adımlardan oluşur:

• Erken dönem: Şişliğin azaltılması için dinlenme, soğuk uygulama, bandaj ve bacağın yükseltilmesi.
• Koruma: Yaralanmanın derecesine göre menteşeli bir dizlik kullanılabilir; bu dizlik hareketi korurken yana doğru zorlanmayı sınırlar.
• Hareket açıklığı: Eklem sertliğini önlemek için erken dönemde başlanan çalışmalar.
• Güçlendirme: Uyluk ön ve arka kas gruplarını ve kalça kaslarını güçlendiren kademeli program.
• Denge ve hareket kontrolü: Spora dönüş öncesinde özellikle önemlidir.

Cerrahi seyrek olarak gündeme gelir: bağın kemikten parça kopararak ayrıldığı, birden fazla bağın etkilendiği ve yeterli rehabilitasyona karşın güvensizlik hissi süren seçilmiş olgularda değerlendirilir. İyileşme süresi yaralanmanın derecesine göre belirgin biçimde değişir ve kişiden kişiye farklılık gösterir.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• Yaralanma sonrası dize yük verilemiyorsa.
• Eklem içinde hızla gelişen belirgin şişlik varsa.
• Dizde kilitlenme veya boşalma hissi eşlik ediyorsa.
• Dizde belirgin bir açılma hissediliyorsa.
• Birkaç gün içinde belirgin düzelme olmuyorsa veya yakınmalar artıyorsa.
• Büyüme çağındaki bir çocukta diz yaralanması varsa — büyüme plağı ayrıca değerlendirilmelidir.