İçeriğe geç
Prof. Dr. Mehmet Emin Şimşek
444 99 11
Spor Cerrahisi ve Travma

Kaynamayan Kırıklar (Nonunion)

Kaynamayan kırık, beklenen süre geçtiği hâlde kemik uçlarının birleşmediği durumdur. Nedeni çoğunlukla tek başına mekanik ya da biyolojik değildir; kanlanma, tespit kararlılığı ve kişisel etkenler birlikte değerlendirilir. Tedavi planı nedene göre hekim muayenesiyle belirlenir.

Yayın: · Son güncelleme:

Kaynamayan kırık (nonunion) nedir?

Kaynamayan kırık, kırığın kaynaması için beklenen süre geçtiği hâlde kemik uçlarının birleşmediği ve iyileşme sürecinin durduğu durumdur. Kaynamanın normalden yavaş ilerlediği tablo ise gecikmiş kaynama olarak adlandırılır. Nedenin belirlenmesi tedavinin temelidir; kanlanma, tespit kararlılığı ve kişisel etkenler birlikte değerlendirilerek plan yapılır.

Kemik Nasıl Kaynar, Neden Kaynamaz?

Kemik iyileşmesi için üç koşulun bir arada bulunması beklenir: kırık uçlarının yeterince kararlı olması, bölgenin yeterince kanlanması ve iyileşmeyi sürdürecek biyolojik ortamın bulunması. Bu koşullardan biri sağlanmadığında iyileşme yavaşlar ya da tümüyle durur. Kırık uçları hareket ediyorsa oluşan onarım dokusu sürekli bozulur; bölgenin kanlanması yetersizse iyileşme için gereken hücreler ve besin ulaşamaz; genel sağlık durumu uygun değilse süreç biyolojik olarak desteklenemez.

Kaynamayan kırıklar, bu üç koşuldan hangisinin eksik olduğuna göre farklı görünümler alır. Kırık uçlarında bol miktarda onarım dokusu oluştuğu hâlde birleşmenin gerçekleşmediği tabloda sorun genellikle kararlılıktadır: bölge kanlanmaktadır ancak hareket kaynamayı engellemektedir. Kırık uçlarının inceldiği, onarım dokusunun neredeyse hiç oluşmadığı tabloda ise sorun çoğunlukla kanlanma ve biyolojik yetersizliktir. Enfeksiyonun eşlik ettiği tablolar ayrı bir başlık oluşturur ve öncelikli olarak enfeksiyonun ele alınmasını gerektirir.

Riski Artıran Etkenler

Sigara kullanımı kemik iyileşmesini olumsuz etkileyen en önemli başlıklardan biridir. Kontrolsüz seyreden şeker hastalığı, beslenme yetersizliği, D vitamini eksikliği, bazı ilaçların kullanımı ve iltihaplı hastalıklar da süreci etkileyebilir. Yaralanmaya ait etkenler arasında kırığın açık olması, çok parçalı olması, yumuşak doku hasarının yaygın olması ve kemikte doku kaybı bulunması sayılır. Tespitin yetersiz kararlılık sağlaması ya da kırık uçları arasında boşluk kalması da mekanik nedenler arasındadır.

Belirtiler ve Tanı

En sık görülen yakınma, kırık bölgesinde beklenen sürenin ötesinde devam eden ağrıdır. Ağrı özellikle o bölgeye yük verildiğinde belirginleşir. Bölgede hareket hissi, şişlik ve hassasiyet eşlik edebilir. Kırığın kaynamadığı düşünülen olgularda belirli aralıklarla çekilen röntgenlerde kaynama bulgularının ilerlemediği görülür. Kaynama durumunu daha ayrıntılı değerlendirmek için bilgisayarlı tomografi istenebilir.

Tanı yalnız görüntülemeyle konulmaz. Enfeksiyon olasılığı laboratuvar incelemeleri ve gerektiğinde ek tetkiklerle araştırılır; çünkü enfeksiyonun eşlik ettiği bir kaynamama, farklı bir tedavi sırası gerektirir. Ayrıca kemik metabolizmasını etkileyen durumlar, D vitamini ve kalsiyum düzeyleri ile kullanılan ilaçlar gözden geçirilir. Nedenin doğru belirlenmesi, tedavi planını doğrudan biçimlendirir.

Humerus kırığının plak ve vidalarla tespit edildiğini gösteren sağ omuz ve kol röntgeni
Kol kemiği kırıklarında plak-vida ile tespit uygulanan olguların takibinde röntgen değerlendirmesi kullanılır.

Süreç Nasıl İşler?

  1. Yakınmanın değerlendirilmesi

    Kırık bölgesinde süregelen ağrı, yük verirken artan yakınmalar ve hareket hissi sorgulanır. Önceki tedavi süreci ve geçirilen girişimler ayrıntılı olarak gözden geçirilir.

  2. Görüntüleme ile kaynama durumunun incelenmesi

    Röntgenle kaynama bulgularının ilerleyip ilerlemediği değerlendirilir. Gerekli görülen olgularda bilgisayarlı tomografi ile kaynama daha ayrıntılı incelenir.

  3. Enfeksiyon araştırması

    Laboratuvar incelemeleri ve gerektiğinde ek tetkiklerle enfeksiyon olasılığı araştırılır. Enfeksiyon varsa tedavi sırası buna göre değişir.

  4. Biyolojik etkenlerin gözden geçirilmesi

    Sigara kullanımı, kan şekeri denetimi, beslenme durumu, D vitamini ve kalsiyum düzeyleri ile kullanılan ilaçlar değerlendirilir ve düzeltilebilir olanlar ele alınır.

  5. Nedene göre tedavi planı

    Sorun kararlılıkta ise tespitin güçlendirilmesi veya değiştirilmesi; biyolojik yetersizlikte greft ve destek uygulamaları; enfeksiyonda ise öncelikle enfeksiyonun tedavisi planlanır.

  6. Cerrahi girişim

    Kaynamayan bölgedeki dokular temizlenir, kırık uçları canlandırılır ve gerektiğinde greft yerleştirilir. Uygun bir tespit yöntemiyle bölge kararlı hâle getirilir.

  7. İyileşme dönemi

    Yük verme kaynama bulgularına göre kademeli artırılır. Kas gücünün korunması ve eklem hareketlerinin sürdürülmesi programın parçasıdır.

  8. Düzenli izlem

    Belirli aralıklarla çekilen röntgenlerle kaynama izlenir. Süreç kişiden kişiye değişir; plan kontrol bulgularına göre güncellenir.

Tedavi Seçenekleri

Kaynamayan kırıkta tek bir tedavi yoktur; seçenek nedene göre belirlenir. Sorun mekanik kararlılıktaysa mevcut tespitin güçlendirilmesi, değiştirilmesi ya da farklı bir yönteme geçilmesi gündeme gelir. Kırık uçları arasında boşluk kalmışsa bu boşluğun kapatılması hedeflenir. Biyolojik yetersizlik ön plandaysa kişinin kendi kemiğinden alınan greft, doku bankası grefti veya yapı iskelesi sağlayan biyomateryaller değerlendirilebilir. Kendi kemiğinden alınan greft, hem yapı iskelesi hem de hücre ve büyüme etkeni kaynağı olduğu için özellikle bu tablolarda değerli kabul edilir.

Kemik kaybının belirgin olduğu ve bölgenin kanlanmasının bozuk olduğu ileri tablolarda, kemiğin denetimli biçimde uzatılmasına dayanan yöntemler gündeme gelebilir. Bu yaklaşımda dış tespit sistemleri kullanılır ve süreç uzun bir izlem gerektirir. Enfeksiyonun eşlik ettiği kaynamamalarda ise önce enfeksiyonun ele alınması gerekir; kaynamaya yönelik girişim genellikle bu aşamadan sonra planlanır.

Sürecin Uzunluğu ve Beklentiler

Kaynamayan kırık tedavisi sabır gerektiren bir süreçtir. Girişimden sonra kaynamanın gerçekleşmesi aylar alabilir ve bazı hastalarda birden fazla girişim gerekebilir. Bu nedenle beklentinin baştan gerçekçi kurulması önemlidir. Düzeltilebilir etkenlerin —özellikle sigara kullanımının ve kan şekeri denetiminin— ele alınması sürecin ayrılmaz parçasıdır; bunlar düzeltilmeden yapılan girişimden beklenen katkı azalır.

Olası Riskler ve Ne Zaman Başvurulmalı?

Bu girişimlerin olası riskleri arasında enfeksiyon, kanama, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması, greft alınan bölgede ağrı ve yakınma, sinir ve damar yaralanması, eklem sertliği, tespit malzemesine bağlı sorunlar ve kaynamanın yine gerçekleşmemesi sayılabilir. Risk düzeyi; önceki girişim sayısına, bölgenin kanlanmasına, enfeksiyon öyküsüne ve kişisel etkenlere göre değişir.

Tedavi sonrası dönemde bölgede giderek artan ağrı, belirgin şişlik, kızarıklık, ateş, yara yerinde akıntı ya da uzuvda uyuşma ve renk değişikliği fark edildiğinde beklemeden hekime başvurulmalıdır. Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı öksürük acil değerlendirme gerektirir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı hekim muayenesiyle verilir.

Uyluk kemiği çevresine yerleştirilen serklaj tellerinin ön-arka röntgen görüntüsü
Serklaj telleri kırık veya osteotomi hattının stabilitesine katkı sağlar.

Prof. Dr. Mehmet Emin Şimşek’in Yaklaşımı

Kaynamayan kırıkta doğrudan ameliyat planlamam; önce nedeni ararım. “Kaynamadı, o hâlde greft koyalım” yaklaşımını eksik bulurum. Kırık uçlarında bol onarım dokusu oluşmuş ama birleşme yoksa sorun büyük olasılıkla harekettedir; bu hastaya greft koymak asıl sorunu çözmez. Tersine, kırık uçları incelmiş ve neredeyse hiç onarım dokusu oluşmamışsa sorun biyolojiktir ve yalnız tespiti güçlendirmek yetmez.

Enfeksiyonu her olguda ayrıca araştırırım. Sessiz seyreden bir enfeksiyonun üzerine yapılan kaynama girişimi, çoğu zaman ikinci bir başarısızlıkla sonuçlanır. Bu nedenle laboratuvar bulgularını ve önceki girişimlerin öyküsünü ayrıntılı değerlendiririm; kuşku varsa tedavi sırasını buna göre kurarım.

Sigara konusunu tedavi kararının parçası olarak ele alırım. Kaynama beklediğim bir girişim öncesinde bunu açıkça konuşurum; kan şekeri denetimi, D vitamini düzeyi ve beslenme durumu da aynı şekilde önceliklidir. Bu başlıklar düzeltilmeden yapılan bir girişimden beklentimi düşük tutarım ve hastaya bunu söylerim.

Süre konusunda gerçekçi konuşmayı önemserim. Kaynamanın aylar alabileceğini, bazı hastalarda birden fazla girişim gerekebileceğini ve bu yolun sabır istediğini baştan anlatırım. Kaynamama tedavisinde en çok zorlayan şeyin teknik güçlük değil, sürecin uzunluğu karşısında yaşanan yorgunluk olduğunu gördüm; bu yüzden yol haritasını en baştan paylaşırım.

Özetle

  • Kaynamayan kırık, beklenen süre geçtiği hâlde kemik uçlarının birleşmediği durumdur.
  • Kemik iyileşmesi için kararlılık, kanlanma ve uygun biyolojik ortam birlikte gerekir; eksik olan koşul belirlenmeden tedavi planlanmaz.
  • Kırık uçlarında bol onarım dokusu varsa sorun genellikle kararlılıkta, doku hiç oluşmamışsa biyolojiktir.
  • Enfeksiyon her olguda ayrıca araştırılır; varsa tedavi sırası değişir.
  • Sigara, kan şekeri denetimi, beslenme ve D vitamini düzeyi düzeltilmesi gereken başlıklardır.
  • Kaynama aylar alabilir ve bazı hastalarda birden fazla girişim gerekebilir; sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Sık Sorulan Sorular

Kırığın kaynamadığı ne zaman anlaşılır?
Her kırığın kendine göre beklenen bir kaynama süresi vardır ve bu süre kemiğe, kırığın tipine ve kişiye göre değişir. Bu sürenin ötesinde bölgede ağrının sürmesi, özellikle yük verirken belirginleşmesi ve belirli aralıklarla çekilen röntgenlerde kaynama bulgularının ilerlememesi kaynamama olasılığını düşündürür. Kaynamanın normalden yavaş ilerlediği tablo gecikmiş kaynama olarak adlandırılır ve her gecikme kaynamama anlamına gelmez. Ayrım, klinik bulgular ve görüntülemenin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır.
Kaynamama neden gelişir?
Kemik iyileşmesi için üç koşul gerekir: kırık uçlarının yeterince kararlı olması, bölgenin yeterince kanlanması ve uygun biyolojik ortam. Bu koşullardan biri sağlanmadığında iyileşme yavaşlar ya da durur. Kırık uçlarının hareket etmesi, aralarında boşluk kalması, tespitin yetersiz kararlılık sağlaması mekanik nedenlerdir. Yumuşak doku hasarının yaygın olması ve bölgenin kanlanmasının bozulması biyolojik nedenlerdir. Sigara kullanımı, kontrolsüz şeker hastalığı, beslenme yetersizliği ve enfeksiyon da süreci olumsuz etkiler.
Tedavide mutlaka greft kullanılır mı?
Hayır. Greft, biyolojik yetersizliğin ön planda olduğu tablolarda gündeme gelir. Kırık uçlarında bol onarım dokusu oluştuğu hâlde birleşme gerçekleşmemişse sorun genellikle kararlılıktadır; bu durumda öncelik tespitin güçlendirilmesi veya değiştirilmesidir ve greft asıl çözümü oluşturmayabilir. Buna karşılık kırık uçlarının inceldiği ve onarım dokusunun neredeyse hiç oluşmadığı tablolarda greft desteği önem kazanır. Hangi yaklaşımın uygun olduğu, nedenin belirlenmesinden sonra hekim tarafından kararlaştırılır.
Sigara kaynamayı gerçekten etkiler mi?
Sigara kullanımı, kemik iyileşmesini olumsuz etkileyen en önemli başlıklardan biri olarak kabul edilir. Doku kanlanmasını ve iyileşme süreçlerini etkilediği için kaynamanın gecikmesine veya gerçekleşmemesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle kaynama beklenen bir girişim öncesinde sigaranın bırakılması ya da en azından bu dönemde kullanılmaması önerilir. Aynı şekilde kan şekeri denetimi, beslenme durumu, D vitamini düzeyi ve kullanılan bazı ilaçlar da gözden geçirilir; bu etkenler düzeltilmeden yapılan girişimden beklenen katkı azalır.
Girişimden sonra kaynama ne kadar sürede beklenir?
Kaynamayan kırık tedavisi sabır gerektiren bir süreçtir. Girişimin ardından kaynamanın gerçekleşmesi aylar alabilir; süre kemiğe, kaynamamanın nedenine, bölgenin kanlanmasına ve kişisel etkenlere göre belirgin biçimde değişir. Bazı hastalarda birden fazla girişim gerekebilir. Bu nedenle önceden kesin bir takvim verilemez. İlerleme, belirli aralıklarla çekilen röntgenlerle izlenir ve yük verme kaynama bulgularına göre kademeli artırılır. Plan kontrol muayenelerindeki bulgulara göre güncellenir.

İlgili İçerikler

İletişim

Bilgi ve iletişim için

Tedaviler ve süreçler hakkında detaylı bilgi almak için iletişim kanallarımızı kullanabilirsiniz.

İletişim sayfasıRandevu alDoktorTakvimi

Spor Cerrahisi ve Travma

Aynı alandaki diğer tedaviler

  • Menisküs Yırtığı TamiriMenisküs yırtığı tamiri, dizde yastık görevi gören menisküs dokusundaki yırtığın artroskopik dikiş teknikleriyle onarılmasıdır. Amaç dokuyu korumak ve eklemin…
  • Menisküs NakliMenisküs nakli, menisküs dokusunun büyük bölümünü kaybetmiş seçilmiş hastalarda, doku bankasından sağlanan greftin dize yerleştirilmesiyle yük dağıtma…
  • Spor Yaralanmaları TedavisiSpor yaralanmaları tedavisi; burkulmalar, bağ ve menisküs yırtıkları, tendon sorunları ve kas zorlanmaları gibi durumların tanısını, cerrahi veya cerrahi dışı…
  • Kırık Cerrahisi (Travma)Kırık cerrahisi; düşme, spor yaralanması veya kaza sonrası oluşan kemik kırıklarının plak, vida, çivi gibi implantlarla tespit edilerek kaynamanın…
  • Tendon ve Bağ YaralanmalarıTendon ve bağ yaralanmaları; aşil tendonu, patellar tendon, ön çapraz bağ ve yan bağlar gibi yapıların zorlanma, kısmi yırtık veya tam kopma şeklindeki…
  • Kas Yaralanmaları TedavisiKas yaralanmaları tedavisi; hamstring, baldır ve kasık kasları başta olmak üzere kas zorlanmaları ve yırtıklarının derecelendirilmesini, korunma ve kademeli…
  • Eklem İçi KırıklarEklem içi kırık, kırık hattının eklem yüzeyine uzandığı kırık tipidir. Eklem yüzeyinin pürüzsüzlüğü ve dizilimi doğrudan etkilendiği için tedavide öncelik…
  • Açık KırıklarAçık kırık, kırık bölgesindeki cilt bütünlüğünün bozulduğu ve kemiğin dış ortamla bağlantı kurduğu kırıktır. Enfeksiyon riski taşıdığı için acil değerlendirme…
  • Uzun Kemik KırıklarıUzun kemik kırıkları; uyluk, kaval, kol ve önkol kemiklerinin gövde bölümünde oluşan kırıklardır. Tedavide hedef kemiğin uygun uzunluk, eksen ve dönme açısında…