Rehabilitasyon Süreci

Rehabilitasyon Neden Bu Kadar Önemli?

Cerrahi girişim, bozulmuş yapıyı onarır ya da yeniden kurar; ancak eklemin yeniden güvenle kullanılabilmesi kas gücü, hareket açıklığı ve hareket kontrolünün geri kazanılmasına bağlıdır. Bu nedenle iyi yapılmış bir ameliyat, düzenli sürdürülmeyen bir rehabilitasyonla beklenen sonucu vermeyebilir. Rehabilitasyon ameliyatın tamamlayıcısıdır, isteğe bağlı bir ek değildir.

Rehabilitasyonun Aşamaları

Program genellikle birbirini izleyen aşamalardan oluşur. Bir aşamadan diğerine geçiş süreye değil, hedeflere ulaşılmasına göre yapılır:

• Koruma ve hareket dönemi: Şişliğin azaltılması, ağrının kontrolü, onarılan dokunun korunması ve hareket açıklığının kademeli kazanılması.
• Güçlendirme dönemi: Çevre kas gruplarının güçlendirilmesi, yük verme kapasitesinin artırılması.
• İşlevsel dönem: Denge, eklem konum duyusu ve günlük yaşam hareketlerinin geliştirilmesi.
• Aktiviteye/spora dönüş dönemi: Yalnız uygun hastalarda; kas gücü ve hareket kontrolü ölçütleri karşılandığında.

Ev Programı

Fizyoterapi seanslarının yanı sıra evde düzenli yapılan egzersizler sürecin en belirleyici parçasıdır. Egzersizlerin doğru teknikle ve önerilen sıklıkta yapılması, sayıdan daha önemlidir. Egzersiz sırasında hafif zorlanma hissi olağandır; ancak keskin ağrı, artan şişlik veya ısı artışı programın gözden geçirilmesini gerektirir.

Program Neden Kişiye Özeldir?

Aynı ameliyat farklı iki hastada farklı programlar gerektirebilir. Yapılan işlemin türü (ör. dikişle onarım yapılıp yapılmadığı), eşlik eden yaralanmalar, yaş, kemik ve doku kalitesi, eşlik eden hastalıklar ve hastanın hedefleri programı doğrudan etkiler. Bu nedenle internette bulunan genel programlar sizin için uygun olmayabilir.

Ne Zaman Fizyoterapiste Danışılmalı?

Egzersiz sonrası uzun süren ağrı, ilerleme sağlanamaması, hareket açıklığında beklenen artışın olmaması veya egzersizi doğru yaptığınızdan emin olmamanız durumunda fizyoterapistinize başvurun. Erken müdahale, eklem sertliği gibi sorunların yerleşmesini önleyebilir.

Program Yapılan İşleme Göre Nasıl Değişir?

Programın sınırlarını belirleyen şey takvim değil, onarılan ya da yeniden yapılandırılan dokunun biyolojik iyileşme hızıdır. Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonunda greftin kemik tünellere tutunması yaklaşık altı ila sekiz hafta sürer ve dokunun olgunlaşması bir yılı bulabilir; bu nedenle dönme ve temas içeren etkinlikler programın en son basamağında ele alınır. Diz kapağı çıkığı nedeniyle yapılan MPFL rekonstrüksiyonunda ise yeniden yapılandırılan bağı korumak amacıyla ilk haftalarda dizlik kullanılır ve diz hareketi kademeli olarak artırılır. Aynı mantık kıkırdak onarımı, menisküs dikişi ve protez cerrahisi için de geçerlidir: yük verme ve hareket izinleri dokunun durumuna göre farklılaşır, bu nedenle programın hekim ve fizyoterapist tarafından birlikte belirlenmesi gerekir.