Subkondral Kist

Subkondral Kist Nedir?

Eklemlerde kemik uçları kaygan bir kıkırdak tabakasıyla örtülüdür. Kıkırdağın hemen altındaki ince ve sert kemik katmanına subkondral kemik denir. Bu katman eklem kıkırdağını taşır ve eklemden gelen yükü kemiğin derinine aktarır.

Kıkırdak inceldiğinde ya da üzerine uzun süre aşırı yük bindiğinde subkondral kemikte küçük hasarlar ve içi sıvı dolu boşluklar oluşabilir. Bu boşluklara subkondral kist denir. Kistler birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişen boyutlarda olabilir; tek ya da çok sayıda görülebilir.

MR ve Röntgen Raporunda Ne Yazar?

Subkondral kistler çoğu zaman başka bir nedenle çekilen röntgen ya da MR’da fark edilir. Raporlarda genellikle şu ifadelerle birlikte geçer:

• Subkondral kistik dejeneratif değişiklikler: Kıkırdak altındaki kemikte yıpranmaya bağlı kist oluşumu.
• Subkondral skleroz: Kıkırdak altındaki kemiğin yük nedeniyle sertleşip yoğunlaşması.
• Osteofit: Eklem kenarlarında oluşan kemik çıkıntıları; halk arasında kireçlenme olarak bilinen değişikliktir.
• Eklem aralığında daralma: Kıkırdak kalınlığının azalması.
• Kemik iliği ödemi: Kemiğin içinde yüke ya da hasara bağlı sıvı artışı; kistlerle birlikte görülebilir.

Bu bulguların birlikte görülmesi çoğunlukla eklemde kireçlenme (osteoartrit) olduğunu gösterir. Subkondral kist, kireçlenmenin röntgendeki klasik bulgularından biridir.

Neden Oluşur?

En sık neden eklem kireçlenmesidir. Kıkırdak aşındıkça altındaki kemik daha fazla yük taşır; kemikte küçük hasarlar oluşur ve eklem sıvısı kıkırdaktaki çatlaklardan kemiğe sızabilir. Zamanla bu alanlarda kistler gelişir. Dizde bu süreç diz kireçlenmesi, kalçada kalça kireçlenmesi ile birlikte ilerler.

Kireçlenme dışında subkondral kistler şu durumlarda da görülebilir:

• Kemiğin kanlanmasının bozulması, özellikle kalçada (kalça avasküler nekrozu).
• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları.
• Eklem içi kırıklar ve kıkırdak yaralanmalarından sonra.
• Eklem içinde kristal birikmesiyle seyreden hastalıklar.

Belirtileri

Subkondral kistin kendine özgü bir belirtisi yoktur. Şikayetler çoğunlukla altta yatan eklem sorunundan kaynaklanır:

• Yürürken, merdiven inerken ya da uzun süre ayakta kalınca artan eklem ağrısı.
• Sabahları ya da oturduktan sonra kalkarken hissedilen tutukluk.
• Eklemde şişlik ve hareket kısıtlılığı.
• İlerlemiş kireçlenmede dinlenirken ve geceleri de süren ağrı.

Büyük ve yük taşıyan bölgedeki kistler ağrıyı artırabilir. Nadiren kistin üzerindeki kemik yüzeyi çökebilir; bu durumda ağrıda belirgin bir artış olur.

Subkondral Kist Tehlikeli mi?

Subkondral kistler iyi huyludur; kansere dönüşmez ve vücudun başka bir yerine yayılmaz. Ancak eklemde aşınmanın ilerlediğini gösteren önemli bir işarettir. Bu nedenle kistin kendisinden çok, eşlik ettiği kıkırdak ve kemik değişikliklerinin derecesi önemlidir.

Görüntülemede kistin yeri, boyutu ve görünümü kireçlenmeyle uyumlu değilse ya da tek başına büyük bir kemik içi boşluk varsa radyolog ve ortopedi hekimi başka nedenleri de değerlendirir. Bu ayrım çoğu zaman röntgen ve MR görüntülerinin birlikte incelenmesiyle yapılır; gerekirse ek tetkik istenir.

Subkondral Kist Nasıl Tedavi Edilir?

Subkondral kistin kendisi çoğu zaman ayrıca tedavi edilmez. Tedavi, kistin nedeni olan eklem sorununa yöneliktir ve şikayetlerin şiddetine göre basamak basamak planlanır:

• Egzersiz ve fizik tedavi: Eklemi çevreleyen kasların güçlendirilmesi ve hareket açıklığının korunması ağrıyı azaltır.
• Kilo kontrolü: Diz ve kalçaya binen yükü azaltan en etkili yöntemlerden biridir.
• Ağrı kontrolü: Hekimin önerdiği ilaçlar, soğuk ya da sıcak uygulama.
• Enjeksiyonlar: Seçilmiş hastalarda eklem içi enjeksiyonlar ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
• Eksen düzeltme: Dizde aşınma tek bölmede ve bacak ekseni bozuksa yüksek tibial osteotomi ile yük sağlam bölmeye aktarılabilir.
• Protez: İleri kireçlenmede ve günlük yaşamı kısıtlayan ağrıda kısmi diz protezi, total diz protezi ya da kalçada total kalça protezi gündeme gelir. Protez ameliyatında kistli kemik bölgesi temizlenir ve gerekirse kemik grefti ile doldurulur.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• Haftalardır süren ya da giderek artan diz veya kalça ağrısı.
• Geceleri ve dinlenirken de geçmeyen ağrı.
• Yürüme mesafenizin kısalması, aksama ya da merdiven kullanmakta güçlük.
• Raporunuzda subkondral kist ya da kistik değişiklik yazması ve ne anlama geldiğini öğrenmek istemeniz.

Gecikmeden değerlendirme gerektiren durumlar: ağrının birden şiddetlenmesi ve üzerine basamama, eklemde hızla gelişen şişlik, ateş ve kızarıklıkla birlikte eklem ağrısı.