Tenisçi ve Golfçü Dirseği

Tenisçi ve Golfçü Dirseği Nasıl Oluşur?

Bileği ve parmakları hareket ettiren ön kol kasları, dirsek çevresindeki kemik çıkıntılara tendonlarla yapışır. Bu yapışma noktalarının tekrarlayan zorlanması, tendon dokusunda mikro hasara ve ağrıya yol açar. Ağrı dirseğin dış tarafındaysa tenisçi dirseği, iç tarafındaysa golfçü dirseği olarak adlandırılır. Tipik yakınmalar; kavrama sırasında artan dirsek ağrısı, el sıkışırken veya bir bardağı kaldırırken zorlanma ve ağrının zaman zaman ön kola yayılmasıdır.

Kimlerde Görülür?

Adlarının aksine bu tablolar çoğunlukla sporcu olmayan kişilerde ortaya çıkar. Uzun süre klavye ve fare kullananlar, el aletleriyle çalışan ustalar, ev işlerinde yoğun tekrarlayan hareket yapanlar ve raket sporlarıyla uğraşanlar risk altındadır. Genellikle otuz beş ile elli beş yaş arasında görülür; baskın kol daha sık etkilenir.

Değerlendirme Süreci

Tanı çoğunlukla muayene ile konur; ağrının yeri ve dirençli bilek hareketleriyle artışı tipiktir. Sinir sıkışması veya dirsek eklemine ait diğer sorunları dışlamak için gerekli olgularda ultrason ya da MR istenebilir. Tedavinin ilk basamağı; ağrıyı tetikleyen aktivitelerin düzenlenmesi, epikondilit bandı gibi destekler, germe ve güçlendirme egzersizleri ile fizik tedavidir. Yanıt alınamayan hastalarda enjeksiyon seçenekleri değerlendirilir. Uzun süre dirençli seyreden az sayıda olguda, bozulmuş tendon dokusunun temizlenmesine yönelik cerrahi gündeme gelebilir; karar hekim muayenesiyle verilir.

İyileşme Dönemi ve Dikkat Edilecekler

Tenisçi ve golfçü dirseği çoğunlukla cerrahi gerektirmeden, ancak zaman içinde iyileşen tablolardır; şikayetlerin gerilemesi haftalar ile aylar arasında değişebilir. İyileşme döneminde ağrıyı tetikleyen hareketlerin tamamen bırakılması değil, düzenlenmesi hedeflenir; kolun uzun süre tamamen hareketsiz bırakılması kas zayıflığına yol açabilir. Egzersizlerin düzenli yapılması ve iş ortamında ergonomik düzenlemeler, hem iyileşmeyi destekler hem de tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olur.

Olası Riskler

Aktivite düzenlemesi ve egzersiz temelli tedavide ciddi risk beklenmez. Uygulanan enjeksiyonlarda geçici ağrı, cilt renk değişikliği ve seyrek olarak enfeksiyon görülebilir. Dirençli olgularda uygulanan cerrahide ise enfeksiyon, çevre sinirlerin etkilenmesi, geçici his kaybı ve iyileşmenin uzaması gibi riskler söz konusu olabilir; seçenekler hekimle değerlendirilir.

Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Ağrının aylar içinde gerilememesi, gece uykuyu bölecek düzeye ulaşması, elde uyuşma veya karıncalanmanın eşlik etmesi, dirsekte şişlik ya da kilitlenme hissi olması durumunda hekime başvurulmalıdır. Enjeksiyon veya cerrahi uygulanan hastalarda ateş ile işlem bölgesinde artan kızarıklık, şişlik veya akıntı gecikmeden değerlendirilmelidir. Bu bulgular sinir sıkışması gibi farklı bir tanıya işaret edebilir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir; plan kontrol muayenelerine göre güncellenir.

Uygulama Öncesi Hazırlık

Tenisçi ve golfçü dirseğinde hazırlık, planlanan işleme göre değişir. Enjeksiyon uygulanacak hastalarda ciltte açık yara veya aktif enfeksiyon bulunmaması, kan sulandırıcı ilaç kullanımının bildirilmiş olması ve şeker hastalığı olanlarda kan şekerinin bilinmesi beklenir. Kortikosteroid içeren uygulamalarda kan şekerinin birkaç gün geçici olarak yükselebileceği önceden konuşulur. Trombositten zengin plazma gibi uygulamalar planlandığında bazı ağrı kesici ilaçlara işlemden önce ara verilmesi istenebilir; bu düzenleme hekim tarafından yapılır.

Cerrahi planlanan az sayıdaki hastada kan tahlilleri, gerekli görülen olgularda akciğer grafisi ve kalp değerlendirmesi tamamlanır; kullanılan tüm ilaçlar gözden geçirilir. Kan sulandırıcıların ne zaman kesileceği ya da değiştirileceği hekim tarafından planlanır; bu ilaçlar kendi başınıza bırakılmamalıdır. Diş eti iltihabı ve idrar yolu enfeksiyonu gibi aktif odaklar önceden tedavi edilir. Sigaranın bırakılması doku iyileşmesine olumlu katkı sunar. Hangi hazırlığın sizin için öncelikli olduğu hekim muayenesiyle belirlenir.

Hazırlığın çoğu zaman gözden kaçan bölümü iş ve ev düzenidir. Klavye, fare ve masa yüksekliğinin ayarlanması, el aletlerinin kavrama kalınlığının gözden geçirilmesi, ağır poşet ve çanta taşıma alışkanlığının değiştirilmesi ve tekrarlayan hareketlere ara verilmesi işlemden önce planlanırsa iyileşme dönemi belirgin biçimde kolaylaşır. Bu düzenlemeler yapılmadığında yakınmaların tekrarlama olasılığı artar.

Uygulama Günü

Enjeksiyon uygulamaları poliklinik koşullarında, kısa süren işlemler olarak yapılır ve genellikle aynı gün eve dönülür; gerekli görülen olgularda ultrason eşliğinde uygulanabilir. İşlem sonrasında bölgede birkaç gün süren geçici ağrı artışı görülebilir; soğuk uygulama ve kolun bir süre zorlanmaması önerilir.

Cerrahi girişim ameliyathane koşullarında, çoğunlukla bölgesel anestezi ya da gerekli görülen olgularda genel anestezi altında yapılır. Bozulmuş tendon dokusu temizlenir ve sağlam doku uygun görülen biçimde yeniden tutturulur; girişim açık ya da uygun olgularda kapalı teknikle gerçekleştirilebilir. Hastaların önemli bölümü aynı gün taburcu edilebilir. Çıkışta yara bakımı, atel ya da bandaj kullanımı, izin verilen hareketler ve ilaç düzeni ayrıntılı biçimde anlatılır; bu talimatların yazılı olarak alınması önerilir. İşlemin süresi ve hastanede kalış kişiden kişiye değişir.

İyileşme Takvimi

Aşağıdaki süreler genel bir çerçevedir; şikayetlerin ne kadar zamandır sürdüğüne, iş yüküne ve tedaviye uyuma göre belirgin biçimde değişir. Esas olan, hekiminizin size verdiği programdır.

• İlk 2 hafta: Ağrıyı tetikleyen hareketlerin düzenlenmesi, soğuk uygulama ve ağrı yönetimi ön plandadır. Kol tümüyle hareketsiz bırakılmaz; ağrı sınırında germe çalışmalarına başlanır.
• 2-6 hafta: Ön kol kaslarına yönelik kademeli güçlendirme programın merkezine alınır. Kavrama gücü gerektiren işler yavaş yavaş artırılır; epikondilit bandı gibi destekler ağrılı dönemde geçici olarak kullanılabilir.
• 6 hafta - 3 ay: Yük ve tekrar sayısı artırılır; işe özgü hareketler ve spora özgü çalışmalar programa eklenir. Birçok hastada belirgin rahatlama bu döneme yayılır.
• 3-12 ay: Uzun süredir devam eden ve dirençli seyreden olgularda iyileşme bu döneme uzayabilir. Cerrahi uygulanan hastalarda atel ya da bandaj dönemini kademeli hareket ve güçlendirme izler; ağır kavrama gerektiren işlere dönüş genellikle bu dönemde konuşulur.

Sonrasında Yaşam

Bu tabloda uzun dönemli sonucu belirleyen asıl unsur, ağrı geçtiği anda egzersizin bırakılmamasıdır. Tendonun yük taşıma kapasitesi kazanıldıktan sonra da haftada birkaç kez sürdürülen kısa bir güçlendirme programı, yakınmaların tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir. Ağrıyı tetikleyen hareketlerin tümüyle bırakılması değil, düzenlenmesi hedeflenir; kolun uzun süre hiç kullanılmaması kas zayıflığına yol açabilir.

İş ortamındaki düzenlemeler en az egzersiz kadar önemlidir: klavye ve fare konumu, masa yüksekliği, el aletlerinin kavrama kalınlığı ve ağır yükün iki elle taşınması gibi ayrıntılar dirseğe binen yükü belirgin biçimde azaltabilir. Raket sporlarıyla uğraşanlarda raket ağırlığı, sap kalınlığı ve tel gerginliğinin gözden geçirilmesi önerilir. Isınma ve çalışma sonrası germe alışkanlığı sürdürülmelidir. İyileşme hızı ve sonuçlar kişiden kişiye değişir; görüntüleme bulgusu tek başına ameliyat gerekçesi değildir ve tedavi basamağı hekim muayenesiyle belirlenir.

Gecikmeden Hekime Başvurulması Gereken Durumlar

Ağrının düzenli programa karşın aylar içinde gerilememesi, gece uykusunu bölecek düzeye ulaşması, elde ve parmaklarda uyuşma, karıncalanma ya da güç kaybının eşlik etmesi, dirsekte şişlik, kilitlenme veya boşalma hissi olması durumunda hekime başvurulmalıdır; bu bulgular sinir sıkışması gibi farklı bir tanıya işaret edebilir. Enjeksiyon ya da cerrahi uygulanan hastalarda ateş, işlem bölgesinde artan kızarıklık, şişlik, ısı artışı veya akıntı ile ilaçla kontrol edilemeyen ağrı gecikmeden değerlendirilmelidir. Baldırda tek taraflı ağrı ve şişlik pıhtı belirtisi olabilir. Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı öksürük acil değerlendirme gerektirir.