Menisküs Yırtığı

Menisküs Nedir, Ne İşe Yarar?

Her dizde biri iç (medial), biri dış (lateral) tarafta olmak üzere iki menisküs bulunur. Bu yapılar dize binen yükü geniş bir alana yayar, eklem yüzeylerini korur, dizin dengesine katkı sunar ve eklem sıvısının yüzeye dağılmasına yardımcı olur. Menisküs dokusunun yalnız dış kısmı kanlanır; iç kesimlerinin kanlanması sınırlıdır. Bu ayrım, bir yırtığın kendiliğinden iyileşme ve dikişle onarılma şansını doğrudan etkiler.

Belirtileri

• Diz ekleminin iç veya dış çizgisinde belirginleşen ağrı.
• Yaralanmadan saatler sonra gelişen şişlik.
• Çömelme, dönme ve merdiven inişinde artan zorlanma.
• Dizde takılma, tıkanma hissi veya “kilitlenme” (dizin tam düzelememesi).
• Bazı hastalarda boşalma hissi.

Yıpranma zemininde gelişen yırtıklarda belirgin bir yaralanma anı hatırlanmayabilir; şikâyet sinsi biçimde başlayabilir.

Yırtık Tipleri

Yırtığın biçimi ve yeri tedavi kararında belirleyicidir. Sık tanımlanan biçimler arasında uzunlamasına (longitudinal) yırtıklar, kova sapı yırtığı, radyal yırtıklar, yatay (horizontal) yırtıklar, flep tipi yırtıklar ve menisküsün kemiğe tutunduğu bölgeyi ilgilendiren kök (root) yırtıkları sayılabilir. Kök yırtıkları, menisküsün yük dağıtma işlevini büyük ölçüde ortadan kaldırabildiği için ayrı bir öneme sahiptir.

Parameniskal Kist

Menisküs yırtıkları içinden eklem sıvısının eklem dışına geçmesiyle, eklem çizgisi çevresinde parameniskal kist adı verilen kistik oluşumlar gelişebilir. Bu kistler çoğu zaman yırtık menisküsün onarımıyla birlikte gerileyebilir. Kist boyutunun arttığı seçilmiş olgularda kistin cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelebilir.

Tanı Nasıl Konur?

Değerlendirme muayeneyle başlar: eklem çizgisi hassasiyeti, hareket açıklığı, şişlik ve özel menisküs testleri incelenir. Röntgen menisküsü göstermez; ancak eşlik eden kireçlenme ve kemik sorunlarını dışlamak için istenir.

MR görüntüleme menisküs yırtıklarının değerlendirilmesinde en yararlı yöntemdir. Bununla birlikte, özellikle orta ve ileri yaşta MR’da saptanan her menisküs sinyal değişikliği tedavi gerektiren bir yırtık anlamına gelmez; benzer bulgular şikâyeti olmayan kişilerde de görülebilir. Bu nedenle MR bulgusu her zaman muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Tedavi Seçenekleri

Cerrahi dışı tedavi

Yıpranma zemininde gelişen, kilitlenme yapmayan birçok yırtıkta tedavi cerrahi dışı başlar: aktivite düzenlemesi, kas güçlendirme ve fizik tedavi programı, ağrı yönetimi. Bu yaklaşımla önemli bir hasta grubunda şikâyetler geriler.

Cerrahi tedavi

Dizin kilitlenmesine yol açan yırtıklar, kanlanması iyi bölgede yer alan ve onarıma uygun yırtıklar ile kök yırtıkları gibi eklem sağlığını doğrudan etkileyen durumlarda cerrahi gündeme gelir. Günümüzde yaklaşım, mümkün olan her olguda menisküs dokusunu korumak ve dikişle onarmak yönündedir; çünkü menisküs dokusunun geniş biçimde alınması uzun vadede kireçlenme riskini artırabilir. Onarımın mümkün olmadığı seçilmiş olgularda hasarlı kısmın sınırlı biçimde düzeltilmesi tercih edilebilir.

Hangi yöntemin uygun olduğu; yırtığın yeri ve biçimi, hastanın yaşı ve aktivite düzeyi, eşlik eden bağ veya kıkırdak sorunları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Günlük Yaşama Dönüş Süreleri

Menisküs yırtıkları günümüzde çoğunlukla artroskopik yöntemle tedavi edilmektedir. Hasarlı kısmın sınırlı biçimde alındığı olgularda günlük yaşama dönüş yaklaşık dört hafta içinde planlanırken, dikişle onarım yapılan olgularda bu süre yaklaşık on iki haftaya uzayabilir. Bu süreler genel bir çerçevedir; yırtığın yeri ve biçimine, eşlik eden bağ veya kıkırdak sorunlarına ve kişisel etkenlere göre değişir ve program hekim tarafından belirlenir.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• Diz tam olarak düzelmiyor veya kilitleniyorsa.
• Yaralanma sonrası hızla gelişen belirgin şişlik varsa.
• Ağrı birkaç haftada gerilemiyorsa.
• Diz tekrarlayan biçimde boşalıyorsa.

Yaralanma sonrası dize basamama, belirgin şekil bozukluğu veya ateşle birlikte şişlik acil değerlendirme gerektirir.