Donuk Omuz (Adeziv Kapsülit)

Donuk Omuz Nedir?

Omuz eklemi, hareket açıklığı en geniş eklemimizdir ve bu hareketi sağlayan yapılardan biri de eklemi bir kılıf gibi saran kapsüldür. Donuk omuzda bu kapsül kalınlaşır, esnekliğini yitirir ve büzüşür. Sonuçta yalnız hastanın kendi hareketleri değil, başka biri tarafından yaptırılan hareketler de kısıtlanır. Bu ayrım önemlidir: kas veya tendon kaynaklı kısıtlılıklarda genellikle yardımla hareket daha rahatken, donuk omuzda her iki hareket de sınırlıdır.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Şeker hastalığı olanlarda daha sık bildirilmektedir; tiroid hastalıkları da tabloyla ilişkilendirilmiştir. Omuz çevresi bir yaralanma, ameliyat veya kol askıda kalacak şekilde uzun süreli hareketsizlik sonrasında da gelişebilir. Bazı hastalarda ise belirgin bir neden bulunamaz.

Dönemleri

Donuk omuz genellikle birbirini izleyen üç dönemde seyreder. Süreler kişiden kişiye belirgin biçimde değişir:

• Ağrılı (donma) dönem: Ağrı ön plandadır ve giderek artar; hareket açıklığı yavaş yavaş azalır. Gece ağrısı bu dönemde en belirgindir.
• Donuk dönem: Ağrı bir miktar azalır; ancak hareket kısıtlılığı en belirgin hâldedir. Günlük işlerde (saç tarama, arkaya uzanma, giyinme) zorlanma öne çıkar.
• Çözülme dönemi: Hareket açıklığı kademeli olarak geri kazanılır.

Sürecin tamamı çoğu hastada uzun aylar sürebilir. Bu nedenle tedavide sabır ve programın düzenli sürdürülmesi belirleyicidir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı büyük ölçüde muayeneye dayanır. Hem hastanın kendi yaptığı hem de hekimin yaptırdığı hareketlerde kısıtlılık saptanması tipiktir; özellikle kolun dışa dönme hareketindeki kayıp yol göstericidir.

Röntgen, eklem kireçlenmesi veya kalsifik birikim gibi başka nedenleri dışlamak için istenir. MR görüntüleme her hastada gerekmez; rotator manşet yırtığı gibi eşlik eden sorunlardan şüphelenildiğinde değerlendirilir. Şeker hastalığı açısından kan şekeri değerlendirmesi de yapılabilir.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi ağırlıklı olarak cerrahi dışıdır ve iki temel amaca yöneliktir: ağrının kontrolü ve hareket açıklığının kazanılması.

• Egzersiz programı: Kapsülü kademeli geren, düzenli ve doğru teknikle yapılan germe egzersizleri tedavinin temelidir. Zorlayıcı ve ani hareketlerden kaçınılır.
• Fizik tedavi: Ağrının azaltılması ve hareket kazanımını desteklemek için uygulanır.
• Ağrı yönetimi: Hekim tarafından planlanır; özellikle ağrılı dönemde egzersizin sürdürülebilmesi açısından önemlidir.
• Eklem içi uygulamalar: Seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Yeterli süreli ve düzenli tedaviye karşın hareket kısıtlılığı süren seçilmiş hastalarda, kapsülün artroskopik olarak gevşetilmesi gibi cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Cerrahi sonrası da asıl belirleyici, rehabilitasyonun düzenli sürdürülmesidir.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• Omuz hareketlerinde giderek artan kısıtlılık.
• Gece uykudan uyandıran ve ağrıyan tarafa yatmayı engelleyen ağrı.
• Giyinme, saç tarama gibi günlük işlerde zorlanma.
• Yaralanma sonrası kolu hiç kaldıramama (bu durum farklı bir yaralanmayı düşündürür).