Unvan ve alan
Ortopedi ve Travmatoloji Profesörü. Lokman Hekim Üniversitesi Ankara Hastanesi, Sincan.
Hasta rehberi · Ankara
Omuz şikayetlerinin önemli bir kısmı ameliyatsız tedavi edilir. Bu sayfa omuz doktoru seçerken hangi ölçütlere bakacağınızı ve muayenede ne soracağınızı anlatır.
Kısa cevap
Omuz doktoru seçerken bakılacak başlıklar şunlardır: hekimin omuz artroskopisi ve omuz cerrahisindeki deneyimi, ağrının kaynağını muayene ve görüntülemeyle birlikte ortaya koyması, rotator manşet yırtığında onarım kararının gerekçesi, tekrarlayan çıkıkta kemik kaybının değerlendirilmesi, ameliyatsız seçenekler ve rehabilitasyon düzeni. Her yırtık ameliyat gerektirmez.
Omuz ağrısı, kolu kaldırmakta zorlanma, gece ağrısı, omuzun çıkması ya da hareket kısıtlılığı ortopedi ve travmatoloji uzmanının alanındadır. Uygulamada omuz artroskopisi ve omuz cerrahisiyle düzenli olarak ilgilenen hekimler bu alanda yoğunlaşmıştır. Hekimin hangi girişimleri düzenli uyguladığını sormak olağan bir sorudur.
Omuz ağrısı her zaman omuzun kendisinden kaynaklanmaz; boyun fıtığı da omuza ve kola yayılan ağrı yapabilir. Muayenede ağrının yeri, gece ağrısı, hangi hareketin ağrıttığı ve kas gücü değerlendirilir; rotator manşet, sıkışma ve eklem dengesi için özel testler uygulanır. Röntgen kemik yapıyı ve kireçlenmeyi, ultrason ve MR ise kas kirişlerini ve eklem dokularını gösterir. Görüntüdeki her bulgu ağrının kaynağı değildir; ileri yaşta şikayet yapmayan kiriş incelmeleri ve yırtıkları sık görülür.
Rotator manşet, omuzu hareket ettiren ve eklemi merkezde tutan kas kirişleridir. Kısmi ve yaşa bağlı yırtıkların önemli bir kısmında egzersiz ve fizik tedaviyle şikayetler azalır. Genç ve aktif hastalarda yaralanmayla oluşan tam kat yırtıklarda, belirgin güç kaybında ve ameliyatsız tedaviye yanıt alınamadığında onarım gündeme gelir. Kararın gerekçesi rotator manşet yırtığı ve rotator manşet tamiri sayfalarında, ameliyatsız seçenekler omuz kas yırtığında ameliyat şart mı yazısında anlatılır.
Omuz bir kez çıktığında eklemi tutan dokular zarar görebilir ve çıkık tekrarlayabilir. Tekrarlayan çıkıkta yöntem; yuvanın ön kenarındaki kemik kaybına, kol kemiği başındaki çökmeye, yaşa ve yapılan spora göre seçilir. Kemik kaybı sınırlıysa yırtılan dokunun artroskopik onarımı, belirgin kemik kaybında ise Latarjet ameliyatı gibi kemik desteği sağlayan girişimler gündeme gelir. Kemik kaybı ölçülmeden yöntem seçilmez. Ayrıntılar tekrarlayan omuz çıkığı sayfasındadır.
Donuk omuzda eklem kapsülü kalınlaşır ve omuz her yöne kısıtlanır; tedavinin temeli egzersiz ve zamandır, ameliyat nadiren gerekir. Omuz kireçlenmesinde önce ameliyatsız yöntemler denenir; ağrı ve kısıtlılık günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa omuz protezi değerlendirilir. Rotator manşetin onarılamadığı durumlarda ters omuz protezi bir seçenek olabilir.
Omuz artroskopisi, küçük kesilerle eklemin içine kamerayla girilerek yapılan bir ameliyattır. Rotator manşet tamiri, tekrarlayan çıkıkta doku onarımı, sıkışma sendromunda kemik çıkıntısının düzeltilmesi ve biseps sorunları bu yöntemle tedavi edilebilir. Tanı için değil, belirli bir sorunu tedavi etmek için uygulanır.
Birçok omuz şikayetinde ilk adım ameliyatsız tedavidir: ağrıyı artıran hareketlerin bir süre azaltılması, omuz çevresi ve kürek kemiği kaslarını güçlendiren düzenli egzersiz, gerekirse fizik tedavi, ağrı kesici ilaçlar ve seçilmiş durumlarda eklem içi uygulamalar. Egzersiz programının düzenli sürdürülmesi, sonucun en belirleyici parçasıdır.
Omuz kırıklarının çoğu yerinden oynamamış ya da az oynamıştır ve askı ile erken hareket programıyla tedavi edilir. Parçalı ve belirgin yer değiştirmiş kırıklarda plak vida ile tespit ya da protez gündeme gelir; karar kırığın tipine, kemik kalitesine ve hastanın yaşına göre verilir.
Düşme ya da yaralanmadan sonra kolu hiç kaldıramamak, omuzda belirgin şekil bozukluğu, kolda uyuşma ya da renk değişikliği ve omuzda kızarıklıkla birlikte ateş beklemeden değerlendirilmesi gereken durumlardır. Özellikle sol omuza ve kola yayılan ağrıya göğüs ağrısı, terleme ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa bu bir kalp sorunu olabilir ve 112 aranmalıdır.
Ameliyat önerildi ama ameliyatsız seçenekler size anlatılmadıysa, görüntüdeki bulgu ile şikayetiniz arasındaki bağı anlamadıysanız ya da önerilen yöntemin gerekçesi net değilse ikinci görüş yerinde olur. Giderken röntgen, ultrason ve MR görüntülerinizi ve raporlarınızı yanınızda götürün.
Ortopedi ve Travmatoloji Profesörü. Lokman Hekim Üniversitesi Ankara Hastanesi, Sincan.
Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) board sınavı ve üyeliği.
Hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmalar ve Springer tarafından basılan kıkırdak tedavisi kitabında editörlük. Künyelerin tamamı yayınlar sayfasında listelidir.
Omuz artroskopisi, rotator manşet tamiri, tekrarlayan omuz çıkığında artroskopik onarım ve Latarjet ameliyatı, donuk omuz tedavisi, omuz kırıkları, anatomik ve ters omuz protezi uygulamaları.
İletişim
Tedaviler ve süreçler hakkında detaylı bilgi almak için iletişim kanallarımızı kullanabilirsiniz.